Çöp Ayırma- Sıfır Atık-1

çöp ayrımı geri dönüşüm sıfır atık

İtiraf ediyorum. Almanya’ya ilk geldiğimde çöp ayırma olayına çok üşenmiştim. Kağıtları, kartonları kağıt bidonuna, plastikleri plastik bidonuna, şişeleri şişe bidonuna, kumaş türü eşyaları giysi bidonuna, bozuk elektronikleri elektronik eşya bidonuna, kullanılmış pilleri pil kutularına, vakti geçmiş ilaçları ilaç atıklarının olduğu bölümlere götürüp bırakmak çok canımı sıkmıştı. Bir naylon poşet bağımlısı olarak, alışverişe bez torbalar ve sepetleri ile gitmeye hiç alışamamıştım. Bu yabancısı olduğum geri dönüşüm uygulaması ile uzunca bir süre bilinçsizce dalga geçmiştim.

Şimdi düşünüyorum da, sanıyorum bu tavrımın altında büyük bir hazmedemeyiş ve kıskançlık saklıydı. Avrupa’nın ekomik açıdan en güçlü ülkesi çöpünden bile faydalanırken, benim güzel ülkem bu konuda neden bu kadar vurdumduymaz davranıyor, diye içten içe kızıyor ve öfkeleniyordum.

geri dönüşüm sıfır atık çöp ayırma

Doğal güzellik, kültürel ve tarihsel miraslar açısından Türkiye ile asla mukayese kabul etmeyecek Almanya tertemiz, yemyeşil ve ekonomik açıdan güçlü iken, benim güzel memleketim neden çöp yığınları altında kalıyor, bunları geri dönüşüm ile değerlendirmiyor, günden güne çoraklaşıp ekonomik açıdan kolayca sarsıntıya uğruyordu.

Geri dönüşüm konusundaki fütursuzluğumuz fena halde canımı yakıyordu. Evet, Almanya’nın çevre duyarlılığını, geri dönüşüm uygulamalarındaki ciddiyetini, sıkı kanun ve kurallarını çok kıskanıyordum. Vatan hasretim ile içimdeki bu büyük kıskançlık birleşince bilincimin yerini duygularım aldı.

Elin memleketi için neden kendimi sıkıntıya sokacakmışım diyerek bir sürü aptallıklar yaptım, suçlar, günahlar işledim malesef. Karton kutuları kağıtları ıslatarak hamur haline getirip yemek atıklarının içine mi katmadım. Cam ve plastik türevlerini çaktırmadan normal atıkların içine mi sokuşturmadım. Bu konuda suç dosyam kabarık gördüğünüz gibi. Ama bu böyle gitmedi tabi. Bir gün çöp kamyonu herkesin çöpünü almış, bir benimkisini sap gibi bırakmış ortada. İşte o gün çok utandım yaptığımdan ve geri dönüşüme teslim oldum. Dünya bize evlatlarımızın emaneti sözü ile de dönüşümüm başladı.

Daha sonra ise bu konuya ilgim arttı. Okuyor, araştırıyor, işin ciddiyetinin ve ehemmiyetinin farkına varıyordum. Artık tüm dünya atıklara ucuz hammadde gözü ile bakıyor. Hurda kağıdın geri dönüşümü ile hava kirliliği %74-94, su kirliliği %35, su kullanımı %45 azalıyor. Atık plastiklerin dönüşümü ile enerji tüketimi %80-90 azalıyor. Atık camın geri dönüşümü ile enerji tüketimi %25, hava kirliliği %20, maden attığında azalma %80, su tüketiminde azalma %50, Türkiye geri dönüşümde 3 milyar Euro ciro payına sahip bir ülke.

Bu nedenle güçlü bir geri dönüşüm politikası şart. Çöpleri ayırma, ayrı toplama sorununun çözümü için, üretici, birey ve en çok da belediyelere büyük görev düşüyor. Bugün Avrupa’nın birçok ülkesinde meskenlerin atıkları ağırlık üzerinden vergilendirilerek toplanıyor. Türkiye’de ise hali hazırda siz atığınızı ayrı toplasanız bile sıfır atık geri dönüşüm sistemine geçmemis birçok belediye, ayırdığınız atıkları aynı çöp kamyonu ile toplayıp aynı atık sahasına götürüyor. Yani özetle ülkemizdeki bütün belediyelerin sıfır atık geri dönüşüm sistemini acilen kurmaları şart.

Avrupa Birliğinde Sıfır Atık

geri dönüşüm sıfır atık çöp ayırma

Avrupa Birliği ülkelerinin hedefi 2035 yılında ekonomide 600 milyar Euro tasarruf yapmak. Bu konuda en başarılı ülke Hollanda. Topladığı çöplerin sadece %2’sini toprak altında depoluyor. %33’ünü yakıyor, %65’ini ise geri dönüşüm ile değerlendiriyor. Böylelikle Hollanda ekonomisine büyük ölçüde katkı sağlıyor.

Çöplerimizin büyük bir bölümü geri dönüştürülebilir. Geri dönüştürmediğimiz her atığın ülkemize döviz kaybı olarak döndüğünü unutmayalım. Cam, kağıt, alüminyum, plastik, pil, motor yağı, akümülatör, beton, organik ve elektronik atıklar aslında atık değil geri dönüştürebileceğimiz ürünler. Geri dönüşüm ile bir taraftan hammadde ithalatını azaltırken, bir taraftan da üretirken ikincil hammadde sayesinde daha az enerji kullanmış oluyoruz.

En önemlisi de doğayı, canlıları koruyor, dünyamızı sevindiriyoruz. Denizlerimiz plastik çöplüğüne dönüyor. Deniz canlıları tehlike altında. Böyle giderse çok yakın bir zamanda plastik atıklar deniz yaşamını yok edecek. Denizleri plastiklerle kirletiyor, yunusları balinaları ölümlere intiharlara sürüklüyoruz. Bir dakika içinde okyanus başına 1 kamyon plastik atık bırakılıyor. Yılda 8 milyon ton atık plastik, sudan toprağa ve havaya geçiyor.

2025 yılına kadar 3 ton balık için 1 ton plastik atığa karşılık gelecek. Ham petrolden plastik ürünler doğa ve insan sağlığı için tehdit olmakla kalmayıp, petrol üretiminin %20’sinin plastik üretimi için kullanılacağı öngörülüyor. Plastik kullanımının bir an önce azalmaması halinde, kullanım oranı aynı kalsa dahi, 2050 yılında plastik kullanımının 4 katına çıkacağı düşünülüyor.

Avusturya da geri dönüşüm konusunda başarılı ülkelerden biri. Atıklarının %65’ini geri kazanıyor. Almanya ve Tayvan da geri dönüşümde %60 ile başat ülkelerden. 2014 yılında geri dönüşüm ve kazanımda birinci sırayı yakalayan Brezilya geri dönüşüm materyallerinden %98 verim almayı başarmış. Özellikle alüminyum atıkları geri dönüştürerek büyük bir başarı yakalamış, ve halen de 200 ton civarında içecek kutularının varlığını sürdürmesini sağlıyor. Singapur geri dönüşümde %59 geri kazanım sağlamış durumda. Güney Kore %49, Ingiltere %39, Italya %36, Fransa %35 oranında geri kazanım sağlayan ülkelerden. İsveç ise en farklı ve belki de en faydalı çalışmayı gerçekleştirerek diğer ülkelerden çöp satın alıyor. Bunları geri dönüştürerek enerji ve ısınma ihtiyacını karşılıyor.

Türkiye’de Sıfır Atık

Türkiye’de ise 2001 yılından bugüne sürdürülen geri dönüşüm ve geri kazanım projelerinin yavaş yavaş meyvelerini almaya başladık. Sıfır Atık Projesi ile Türkiye Geri Dönüşümünün öncüsü Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’ye buradan bir kez daha sevgi ve saygılarımızı gönderiyoruz. Kendisine çevre konusundaki duyarlılığından ve bu konudaki çalışmalarından dolayı minnettarız, şükranlarımızı sunuyoruz. Geri dönüşüm konusunda 5 milyar Euro bütçe hedefi olan bu sektörde çalışmalar hızla sürdürülmektedir.

İlerleyen yıllarda geri dönüşüm sektörüne yapılacak yatırımın 7-9 milyar euro artış göstereceginden eminiz. Geri dönüşüm bize neler kazandıracak bir bakalım. Dünyadaki kağıt üretiminin yarısı geri dönüştürüldüğü de her yıl 8 milyon hektar orman korunmuş oluyor. 1 ton cam atığı geri dönüştürüldüğünde 100 litre petrolden tasarruf ediliyor. 1 ton kağıt karton atık dönüştürüldüğünde 17 ağacın kesilmesi önleniyor. 1 ton plastik atık geri dönüştürüldüğü takdirde %95 enerji tasarrufu sağlanıyor.

8 MİLYAR TON PLASTİK

“Hayatımıza 20’inci yüzyılın başlarında giren plastiklerin, dünya genelinde 1950’li yıllarda 1,5 milyon ton civarında olan üretim değerleri, günümüzde yıllık bazda 335 milyon tonu aşmıştır. Bugüne kadar üretildiği düşünülen 8 milyar ton plastik malzemenin en az yarısının atık halinde doğaya bırakıldığı, ağırlıklı olarak denizlerde ve okyanuslarda biriktiği görülmektedir. Ortalama kullanım ömrü 15 dakika olan ancak doğada çözünmesi bin yılı bulabilen plastik poşetlerin sadece %1’i geri dönüştürülebilmektedir.

geri dönüşüm sıfır atık çöp ayırma

290 BİN TON ATIK

2019 öncesinde, Türkiye’de plastik poşet üretimi miktarının yıllık 35 milyar adet civarında olduğu ve yine Türkiye’de bir kişinin, yılda ortalama 440 adet plastik poşet kullandığı bilinmektedir. Ülkemizde 1 Ocak 2019 tarihi itibari ile plastik poşetlerin ücretlendirilmesi uygulaması başlatılmış ve satış noktalarında plastik poşetler ücretli olarak temin edilmeye başlanmıştır. 2019 ve 2020 yıllarında plastik poşet kullanımında yaklaşık yüzde 75’lik azalma gerçekleşmiş ve bu azalma oranı sadece atık yönetimi açısından değerlendirildiğinde 290 bin ton plastik atığın oluşumunun engellenmiş olduğu belirlenmiştir.

2019 ve 2020 yılındaki plastik poşet kullanımındaki azalma oranları ile ülkemizde plastik poşet üretimi için gerekli plastik hammadde ithali de önlenmiş ve yaklaşık 2 milyar Türk Lirası tasarruf edilmiş olmakla birlikte yaklaşık 12 bin ton sera gazı salımı da engellenmiştir. Diğer taraftan, ülkemizde Sıfır Atık Projesi kapsamında yürütülen atık önleme ve azaltıma yönelik çalışmalarımız devam etmektedir. Tek kullanımlık plastiklerin satış ve kullanımına ilişkin faaliyet planlaması çalışmaları gerçekleştirilmektedir.

Türkiye’de 2019’da 730 ton atık pil, 177 bin 611 ton atık lastik, 484 binton plastik atık, 233 bin 630 ton cam atık, 821 bin 117 ton ambalaj ve kağıt atık, toplam 1 milyon 717 bin 88 ton atık geri dönüştürüldü. Tekrar ediyoruz. Geri dönüşüm konusunda en büyük görev yerel yönetimlere düşüyor. Halkı çöpleri ayırmayı teşvik edecek yolları geliştirmeleri, sıfır atık geri dönüşüm sistemini kurmaları ve sıkı denetimler ile bu önemli konuda başarılı olmaları şart. Türk halkı olarak beklentimiz bunlardır.

Related posts

2 Thoughts to “Çöp Ayırma- Sıfır Atık-1”

  1. dilek

    ülkemize örnek olması dileğiyle sevgiler

    1. Çok teşekkür ederim. Beni takibe devam ederseniz sevinirim. Daha kafamda bir sürü konular var. Önümüzdeki günlerde o makaleleri de paylaşacağım.

Leave a Comment